Frigiliana, de Barribarto en de miel de caña

Frigiliana bestaat uit twee dorpen op één helling. De bovenste helft is de Barribarto, de oude Moorse wijk: een net van getrapte straatjes, te smal en te steil voor een auto, waar keramische tegelpanelen in de muren het verhaal vertellen van de Moriscos-opstand die hier in 1569 eindigde toen koninklijke troepen de heuvel innamen. Daaronder ligt het nieuwere dorp op makkelijker terrein, met de wegen, de winkels en het parkeren. Beide helften vormen één plaats, maar als aankoop zijn het volstrekt verschillende voorstellen.

De woningvoorraad volgt die tweedeling precies. In de Barribarto is het product een klein dorpshuis: dikke muren, lage plafonds, een dakterras, aan twee of drie zijden bouwmuren, en trappen in plaats van een gang. Vrijwel niets heeft een garage en veel ervan is met geen enkel voertuig te bereiken. Onder de oude wijk is de voorraad modern: geschakelde woningen en kleine vrijstaande villa's langs de toegangswegen en op de terrassen naar het dal, met parkeren, tuin en zwembad. Verbouwmateriaal in de bovenstraatjes is de schaarse en de interessante helft.

Het leven volgt hier een dorpsritme dat overdag wordt onderbroken. De hele ochtend komen touringcars van de kust omhoog en tot laat in de middag zijn de straatjes vol; tegen de avond is het dorp weer van de bewoners. Het Ingenio Nuestra Señora del Carmen, in het zestiende-eeuwse Palacio de los Condes de Frigiliana, maakt nog altijd miel de caña en is de enige suikerrietmolen die op het Europese vasteland nog draait. Het laatste weekend van augustus vult het Festival 3 Culturas het hele dorp. In februari is het stil, 's nachts koel, en open.

De eerlijke kanttekening is de bereikbaarheid, en die geldt twee keer. Naar Frigiliana komen betekent klimmen vanaf de kustweg, ook in het donker en bij regen. Bij een huis in de Barribarto komen betekent vaak sjouwen, want een bestelbus haalt de deur niet. Er is hier geen strand, geen ziekenhuis en geen grote supermarkt: dat ligt allemaal beneden in Nerja. Daar staat tegenover dat het dorp qua prijs onder Nerja en Fuengirola blijft maar boven Torrox Costa en Torremolinos — een eerlijke weergave van wat een beschermde heuveltop zonder kustlijn waard is.

Twee bouwculturen op één heuvel. De Barribarto is Moors weefsel: witgekalkte breuksteen, kleine ramen, houten lateien, platte dakterrassen en straatjes die trappen in plaats van hellen. De huizen zijn klein, verticaal en met bouwmuren, en veel ervan zijn ooit uit twee woningen samengevoegd. Onder de oude wijk is de bebouwing van de late twintigste eeuw en later: geschakelde woningen en kleine villa's in dorpsstijl, met garage, tuin en zwembad, op percelen die naar het dal aflopen. Laat wijzigingen aan een gevel in de bovenwijk vooraf bij het Ayuntamiento toetsen.

Het dorp houdt twee tijdschema's aan. Vanaf een uur of tien vullen de straatjes zich met dagbezoekers van de kust, gaan de ambachtswinkeltjes open en zijn de terrassen vol; tegen de vroege avond loopt het leeg en bedienen de bars weer mensen die er wonen. Februari is 's nachts koel en werkelijk open: de bakker, de bars en de molen draaien. Al het grotere is een rit omlaag naar Nerja: de supermarkt, het gezondheidscentrum, het strand. Kinderen gaan beneden in het dorp naar school. Het dorp klinkt naar voetstappen op steen.

Frigiliana past bij kopers die een dorp willen in plaats van een kust, die overal lopen, en die trappen werkelijk charmant vinden en niet alleen mooi op de foto. Het past bij een verbouwer met geduld en een goede plaatselijke aannemer. Het past niet bij wie een auto voor de deur, een vlakke vloer, een lift of een ziekenhuis dichtbij nodig heeft — dat zit allemaal beneden in Nerja. Het past evenmin bij wie in het hoogseizoen privacy wil, want de straatjes zijn dan van de dagbezoekers.