De oude stad van Marbella, binnen de muren van 1485

Het casco antiguo is een kleine, dichte en grotendeels autovrije buurt aan de landzijde van de Avenida Ramón y Cajal, en het enige deel van Marbella dat vijf eeuwen ouder is dan het toerisme. Op 11 juni 1485 gaf de stad zich zonder gevecht over aan de kroon van Castilië. Wat daarna gebeurde bepaalt nog altijd het stratenpatroon: de Moorse medina werd gesloopt om ruimte te maken voor een hoofdplein en een rechte straat naar de zeepoort, terwijl de oudere, nauwere steegjes aan de randen bleven bestaan. De rechthoekige kasteelruïne markeert nog steeds de noordkant.

De woningvoorraad bestaat vrijwel volledig uit oude bouw die is opgedeeld, samengevoegd en opnieuw opgedeeld. Kenmerkend is een stadswoning van twee of drie lagen, drie tot vijf meter breed, met een trapkern, een dakterras en kamers die eerder hoog dan groot zijn. Veel panden zijn opgesplitst in appartementen met één of twee slaapkamers, deels netjes vergund en deels uit een tijd waarin niemand controleerde. Parkeren is schaars, een gemeenschappelijk zwembad is er nergens en nieuwbouw bestaat niet: aanbod ontstaat hier alleen door herindeling.

Het leven gaat hier op wandeltempo, en dat is precies de bedoeling. Markt, bakkers, apotheken en stadhuis liggen binnen een paar honderd meter; het Museo del Grabado in het zestiende-eeuwse Hospital Bazán is doordeweeks open; de Plaza de los Naranjos loopt eerst vol met buurtbewoners en pas daarna met bezoek. Restaurants draaien hier in de winter door, anders dan aan de strandstroken, en in een van de steegjes zit een tweesterrenzaak. 's Nachts hoort u stemmen en rolluiken, geen verkeer.

De bezwaren zijn reëel en bouwkundig van aard. Bezorging, verhuizingen en bouwmateriaal moeten naar binnen gedragen worden; vaak is een trap de enige toegang; een huis deelt bouwmuren met twee buren van wie u de verbouwplannen niet bepaalt. Door de monumentale bescherming beslist een eigenaar niet alleen over kozijnen, gevelkleur en daklijn. En in juli en augustus trekken door de drukste steegjes tot laat veel dagbezoekers langs de voordeur. Dat zijn geen gebreken; zo werkt een vijftiende-eeuwse wijk.

Paula's inschatting is dat de oude stad één type koper beloont en de rest stilletjes afstraft. Wie een kleine, karaktervolle basis zoekt met lage vaste lasten die zonder auto functioneert, zit hier goed, en de doorverkoop blijft stabiel omdat het aanbod niet kan groeien. Wie de ruimte, de parkeerplek en het buitenleven van een kustwijk verwacht, verbouwt zich richting een compromis. Bij de eerste bezichtiging lijken die twee kopers op elkaar; twee jaar later niet meer.

De bouwsubstantie is laatmiddeleeuws en zestiende-eeuws van oorsprong en sindsdien onafgebroken hersteld. Dragend metselwerk, houten vloeren, kleine raamopeningen en interne trappen zijn de regel; kalk, smeedijzer en terracotta bepalen het beeld. De publieke stukken zijn de kasteelruïne met de Torre del Cubo, het zestiende-eeuwse Casa del Corregidor aan het hoofdplein, de Ermita de Santiago als oudste kerkgebouw van de stad, en het Hospital Bazán, waarvan de renaissanceschil nu een prentenmuseum herbergt. Daartussen staat het wonen: smalle huizen, dakterrassen en appartementen uitgesneden uit vroegere eengezinshuizen.

In februari draait de wijk gewoon door. De groentewinkels en de bars rond de Plaza de las Flores bedienen mensen die erboven wonen, en het stadhuis houdt het gemeentelijke leven binnen de muren. Kinderen gaan buiten de wijk naar school, en dat betekent een korte rit of de bus; het is de enige verplaatsing die de oude stad niet makkelijk maakt. De avond is het beste uur: de Alameda en de Dalí-bronzen aan de Avenida del Mar liggen op twee minuten, de zee op vijf, en achter een gesloten rolluik valt het geluid weg.

Het past bij wie Spanje wil in plaats van vakantie-Spanje: een alleenstaande of een stel, een eigenaar van een pied-à-terre die voor lange weekenden invliegt, een belegger die verhuurt aan mensen die voor de stad kwamen en niet voor het zand. Het past niet bij een gezin dat drie slaapkamers op één laag nodig heeft, bij wie voor de deur wil parkeren, of bij wie het weekend begint met een boot, een buggy of een golftas. En evenmin bij een eigenaar die niet graag toestemming vraagt aan monumentenzorg.